استرس چیست؟
پوازه ی استرس از لغت(estrecier)فرانسوی قدیم به معنی محکم بستن یا سخت تر شدن یا تنگ تر شدن و فشار،مشتق شده است و به هر نوع عامل عاطفی،جسمانی ،اجنماعی یا اقتصادی گفته میشود که به پاسخ (واکنش) یا تغییر نیاز دارد،در واقع، استرس پاسخ کامل بدن،شامل پاسخ روانی،هیجانی و جسمانی به عامل محرک(استرسور stressor) است که به وسیله ی سطح خود اگاه یا ناخود اگاه به عنوان عامل ازار دهنده یا تهدیدکننده،درک ودریافت میشود. این پاسخ به عنوان مکانیسم حفاظتی عمل میکند. این مکانیسم موجب انطباق و سازگاری فرد یا تعدیل عامل تهدید کننده میشودو برحسب نوع،شدتمدت تحریک ها درجات مختلفی دارد و با مشخصات هر فرد تغییر میکند.
استرس یا فشار روانی اصطلاحی است که در پزشکی وزیست شناسی به انواع گوناگون به کار گرفته میشود،گاهی به معنی رویداد یا موقعتی که تاثیر مضر بر ارگانیسم دارد و گاهی به مفهوم تنش روان شناختی ناشی از این رویدادها و موقعیت ها به کار میرود. به مفهوم دقیق،انچه که در تمامیت زیست شناختی ارگانیسم اختلال ایجادکندو شرایطی را به وجود اورد که ارگانسیم طبیعتا از ان پرهیز میکند،استرس شمرده میشود.استرس ممکن است به صورت محرک های فیزیکی،عفونت هاو واکنش های الرژیک و نظایر ان باشد یا به شکل تغییر کلی در جو اجتماعی روانی،فرق این موارد با یکدیگر ان است که اولی یک عامل استرس زای فیزیولوژیکی است که از طریق هیپوتالاموس،غده ی فوق کلیه و دستگاه اعصاب سمپاتیک و ترشح هورمون های مختلف تاثیر میگذارد و دومی نه تنها با قدرت تهدیدی که اصولا در عامل استرس زا نهفته است،بلکه با کیفیت درک شخص از ان عامل ارتباط دارد،از نمونه های استرس میتوان”کم ابی بدن” را نام برد که میتواندموجب افزایش دمای بدن شود و یا میتوان به جدا شدن کودک از والدینش اشاره کرد که باعث گریه کودک میشود. استرس میتواند مثبت یا منفی باشد.
استرس مزمن ممکن است منجر به بروز بیماری جسمانی شود. استرس را عامل مهم ایجادکننده ی بسیاری از بیماری های جسمی مانند اسم میدانند.
امروز استرس در تمام جهان و به ویژه غرب بهشکل اپیدمی در امده است به نحوه ی که دو سوم ویزیت پزشکان در مطب را بیماری های مرتبط با استرس تشکیل می دهند. استرس به صورت مستقیم یا غیر مستقیم با بیماری هایی مانندبیماری عروق کردنر،سرطان،عفونت ها؛اختلالات تنفسی،تصادفات،سیروز و بیماری های روانی در ارتباط است. گستردگی استرس باعث صرف هزینه های زیادی در جهان میشود. هزینه های استرس در امریکا،حدود۱۵۰میلیون دلار در سال براوردشده است که موجب کاهش تولید،غیبت از کار،ازایش هزینه بیمه ها،اشتباهات در ضمن کار،مشکلات خانوادگی و اجتماعی،،سو,مصرف مواد،بیماری ها و غیره میشود.
در اینجا لازم است به مفهوم چندواژه ی مرتبط با استرس اشاره کنیم:
تهدید(threat): عبارت است از ارزیابی ذهنی فرد از تاثیر بالقوه ی منغی یک عامل استرس زا و به تفکر یا تصور ذهنی۰ و تجربه ی هیجانی همراه با ان ) درباره ی رویدادهای قابل انتظار و پیش بینی گفته میشود.
سازگاری یا کنار امدن(coping):به تلاش هایی گفته میشود که در فرد،بم منظور اداره کردن . در دست گرفتن امور،تحمل کردن و کاهش دادن درخواست های محیطی و درونی و کشمکش های میان ان ها به راه می افتد.
مکانیسم های کنار امدن،راه های خود اگاه و ناخود اگاه هستند که شخص برای سازگازی با خواست های محیطی،بدون تغییر دادن اهداف از انها استفاده میکند. استراتژی های مدارا(کنار امدن)،راه هایی اگاهانه و نطقی هستند که برای سازگاری با اضطراب های زندگی به کار گرفته میشوند. مثلا دانش اموزی که نگران امتحانت است، با مطالعه ی بیشتر با ان مدارا میکند.
حمایت اجتماعی(social support):حمایتی است که از جانب اجتماع،از فرد دچار استرس به عمل می اید و از عوامل موثر بر فشار روانی است و هرچه بیشتر باشد،فشار روانی اثارسوء کمتری بر فرد خواهد داشت.
کشش(strain):گاهی از این واژه که به معنی حالت و پاسخ فرد به فشارهای شدیدوارد امده و وضعیت ها و عوامل استرس زا است استفاده میشود،این فشارها ممکن است جنبه ی جسمانی یا روانی داشته باشند.
استرسور(stressor): عامل ازار دهنده یا تحریک کنه ای است که میتواندموجب بروز پاسخ استرس شود. استرسور میتواند بالقوه یا بالفعل،بیوفیزیکی،شیمیایی یا روانی و اجتماعی -فرهنگی باشد. اگر جه اکثر استرسورهایی که در بیماران دیده میشوند تحریکات منفی با ماهیت شدید هستند ولی میتتوانند تحریک های مثبت مانند ازدواج ،ورزش کردن یا به دنیا امدن نوزاد هم باشند. اگرچه بعضی تحریکات میتوانندبرای هر فرد،استرسو باشند ولی استرسو های اختصاصی زیادی وجود دارند درک هر فرد از تحریکات به عنوان استرسو ،با بقیه متفاوت است.
مطالب مرتبط: استرس چیست
مطالب مرتبط: استرس چیست
No related posts.